Materyales, alay sa Salinluho

Malthanosian ang Pandemya?

Kay haba ng isang linggo. Matagal nang hindi kumukuha ng litrato, pero ang larawang kasama ng artikulong ito’y isang linggo ang gulang. Mapanlinlang na kapanatagan bago ang kaguluhang dala ng kawalang-katiyakan (kaya sumunod na lang, huwag nang mag-reklamo, LGU na ang bahala) at kawalang-seguridad o insecurity (kaya huwag mamahala ang LGU, sundin ang direktibang espontanyo, malabo ng pamahalaang pambansa, sila ang poon, ang bathala).

UP Diliman, 14 Marso 2020 (Imahen (c) Tilde Acuña)

Kay ikli rin ng isang linggo. Sa isang iglap, naglipana ang mga influencer—ng “high” culture man, o low-brow, o kahit in-between—na nagpapamalas ng tinatamasa nilang pribilehiyo nang hindi nila namamalayan dahil normalisado ang ganoong riyalidad na sa kanila lang totoo. Sila ang germ (pun intended) nitong sanaysay hinggil sa pagka-Malthanosian. Wala mang e-silid-aralan, lagi’t laging may e-spasyo sa loob ng isip nating nasa loob katawang nasa loob ng apat na sulok ng silid-tulugan upang matuto—sakaling naalpasan na ang suliraning mapunan ang mga batayang pangangailangan upang lansagin ang pandemya.

Coronavirus ba mismo ang Malthanosian? May ideolohiya ba ang patoheno? Kung ideolohikal maging ang kawalan ng panig, marahil? Kung galing labas ang sakit, ang magdadala lamang nito ay ang may kapasidad bumiyahe sa labas ng bansa—kaya kabilang ang mga migranteng naghahanap-buhay, mga gitnang-uring naghahanap-sarili, at mga naghaharing uring predatoryong naghahanap-yaman: kung hindi namamasyal (“pahinga” sa “pagtatrabaho” [tignan ang sunod na interbensyong parentetikal]), nagtitiyak ng posisyon sa pandaigdigang sitwasyong monopolyo kapitalista (“pagtatrabaho” ang tawag nila rito).

Tumingkad ang problematikong template na “natural” sa lente ng “riyalismong kapitalista” (o kawalan ng imahinasyong humaraya ng alternatibo sa kapitalismo ayon kay Mark Fisher): ang mga mahihirap ay hindi mapasasailalim sa test dahil kulang ang kit (kaya ang opisyal na estadistika sa nadapuan ng covid-19 at namatay dahil dito ay mababa kaysa aktwal); ang mga gitnang-uri ay magtutunggali dahil ang iba ay nakauunawa sa mahihirap at ang iba ay nangangarap maging mayaman kaya may rehearsal na sa linyahang matapobre; ang mga mayaman ay prayoridad na ma-test at mapagamot, dahil kanila ang mundo at kawalan ng mundo nila ang extinction nila.

Sa mga mayaman (o sinumang infected ng kanilang kamalayan) manggagaling ang sumusunod na kaisipan at mga kombinasyon nito: 1) tayong lahat ang virus; 2) covid-19 ang lunas; 3) galit ito ng Dios o Inang Kalikasan sa kasamaan ng sangkatauhan; 4) inspirasyon ang hampas-lupang nais mabuhay sa kabila ng lahat kaya tularan natin sila; 5) sumunod na lang sa pamahalaang pinangungunahan ng mga komprador at panginoong may-lupa; 6) kailangan ang mga pulis at military dahil baka manggulo ang mahihirap; 7) maging mabuti na lang sa kapit-bahay huwag nang singilin ang pamahalaan; 8) kasalanan ng mga bobotante; 9) bigyang-puwang ang lahat ng ideya, lahat ng ingay maging ang kasinungalingan ng mga nasa kapangyarihan ay dapat pakinggan dahil demokrasya.

Pasadang deskripsyon sa kaisipan ni Malthus: populasyon ang problema ng mundo, at ito ang pangunahing dapat lutasin lalo at kakaunti ang rekursong paghahati-hatian ng mga tao. Naitago ang suliraning pampopulasyon ng pandemya—kahit sa mata lamang ng gitna at naghaharing uri: may gaan dulot ng luwag ng daan, pilang may “social distancing,” oras sa pamilya at sa mga nais gawing hindi nagagawa noong hindi pa suspendido ang trabaho at ang klase. Panahon ng repleksyon. Delikado, dahil nakapirmi ang ilang relatibong nakaluluwag sa kani-kanyang silid at komportableng pinoproseso ang krisis, kalat ang mga ideya—kabilang ang natamong kapangyarihan ni Thanos (Marvel Cinematic Universe) sa pagkulekta ng mga infinity stone na kanyang inilagay sa infinity gauntlet: sa iglapang pitik unti-unting makakamit ang Malthussiang utopia.

Nagsimula ang bidyo sanaysay ni Naomi Klein hinggil sa “kapitalismong coronavirus” sa sipi kay Milton Friedman: “Tanging krisis lamang – aktuwal man o ipinapalagay – ang magdudulot ng tunay na pagbabago. Kapag naganap ang naturang krisis, nakadepende ang gagawing mga aksyon sa mga ideyang nagkalat” kaya, dagdag ni Klein, “ang mga tila imposibleng ideya ay biglang nagiging posible. Pero aling mga ideya? Iyon bang makatuwiran, makatarungan, nakadisenyo para panatilihing ligtas, panatag, at malusog ang pinakamaraming tao hanggat maaari, o mapagsamantalang mga ideyang idinisenyo para mapasagana pa lalo ang mga hindi natin sukat maisip ang yaman, habang hinahayaan sa panganib ang mga pinaka-bulnerable?” (aking salin)

Hindi lang aktuwal na sakit ng katawan kundi ng lipunang Pilipino at ng mundo ang nakataya sa public health emergency na ito kaya mabuti at may mga doktor-aktibistang tulad ni Dr. Gene Nisperos na mas holistikong naipapahayag nang maikli (lalo sa social media platforms) at matalas ang mga ideyang dapat isaisip at isapraktika: social solidarity, imbis na social distancing. Makalipas ang ilang araw, medikal na “social distancing” ang ipapanukala ng mga pribadong ospital para raw sentralisado ang pagpuksa sa covid-19. Mabuti man ang layunin, parang may bahid ng pag-iwas sa pasanin ito lalo kung hindi naman isesentro ang mga equipment na mayroon ang mga nagpanukala. Pribatisado ang healthcare at ang iba pang serbisyo, kaya labas ito sa regulasyon ng gobyerno. Hindi malayo sa bailout sa mga bangko sa Amerika noong nagkaroon ng krisis pinansyal noong 2008.

Kay haba ng isang linggo kung dalawampung segundo lang dapat ang paghuhugas ng kamay, na ginagawa ng pambansang pamunuan, mga apolohista nito, mga pribilehiyadong influencer, mga inggiterong trapo, mga abusadong pulis at militar. Hindi excuse kundi kondisyong paborable para sa mga ahente ng “kaayusan” na ito ang pandemya para ituloy ang gera hindi laban sa kahirapan kundi sa mahihirap na pinakamarami sa populasyon. Upang patuloy mabawasan ang mahihirap, tuloy ang tokhang at demolisyon; instant na pagpatay ang una, gradual ang huli—at mas maganda sa estadistika ng casualty ng covid-19 kung hindi sila maisasama. Samantala, nagkakawanggawa ang napaliwanagang mga komprador kaya ibinabalik ang bahagi ng mga dinambong sa mga sahuran.

Kaya bad cop ang represibong aparato ng estado (armado) at good cop ang ideolohikal (tulad ng charity) (Althusser), gayong magkasabwat sila sa interogasyon hanggang pagpataw ng parusa sa wala namang sala. Kaya ang hatol ng makitid ang imahinasyong politikal: kasalanan ng “humanity” o kaya ng “bobotante”. Kulang daw ang limitadong yaman ng mundo para sa lumolobong populasyon, pero sa katunayan, nag-uumapaw ang mga produkto pero hindi kailanman sasapat sa pagnanasa nilang magkamal ng higit pa upang mag-prodyus ng higit pa. 

Kaysa ipamahagi ang rekurso (pagkain, pabahay, serbisyong pangkalusugan atbp) at ibasura ang ideyang Malthanosian kahit ilang krisis na ang nagpamukhang hindi sustenable at mapangwasak ang kapitalismo, ito marahil ang Marcosiang motto ng rehimen: sa ikalulusog ng bayan, disiplina at nutribun ang kailangan. Alam nating may ibang ideya. Hakbang kahit papaano kagabi ang kolektibong pagpapatahimik (gaano man kapansamantala) sa Mocha Uson Blog at associates, mas malaking hakbang bagamat isa lamang sa marami (lagpas sa elektoral) ang pagpapabagsak sa Poong Makapal—na mas interesado sa pagbawas ng populasyon at pagpuksa, hindi sa pandemya, kundi sa oposisyon.

May MA sa Philippine Studies si Tilde (Arbeen R. Acuña) mula sa Departamento ng Filipino at Panitikan ng Pilipinas – Unibersidad ng Pilipinas, kung saan nagtuturo siya ng mga kurso sa pagsulat, panitikan, at interdisiplinaryong pananaliksik. Inilathala ng Humanities DilimanKritika KulturaBanwaJacket2, at iba pang publikasyon ang kanyang mga gawa; ilan sa mga zine niya ang Apo sa Ika-22 Siglo: Mga Abstrak (2017) at Klasiko Katalogo (2018). Kolumnista siyang nag-aambag ng Materials, for Preposterity sa DavaoToday. Sundan ang kolum na “Materyales, alay sa Salinluho” dito.

1 Comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s